Blog van:
	Hilde Kalthoff Hilde Kalthoff is pedagoog en expert op het gebied van ontwikkelingsstimulering en opvoedingsondersteuning.	Eerdere blogs van Hilde Kalthoff: 30-3-2011 Neem onderzoek serieus: investeer in ontwikkelingsstimulering thuis 1-12-2011 Scoren met goed getrainde leidsters en leerkrachten 21-3-2012 Voorschoolse educatie: beboet ouders niet, maar overtuig en investeer

Onder dwang 'taalles thuis' is schadelijk voor kind en ouder

20 mei 2011

Onlangs viel mijn oog op een regel uit de Amsterdamse notitie 'Actieve ouders'. Op pagina 17 staat: 'Pilotaanpak dwang en drang in VVE. Doel: vroegtijdige inzet ouders bij de taalontwikkeling van hun kind.' De doelstelling is belangrijk, maar is men nu van plan migrantenouders te verplichten om met hun kind 'woordjes te oefenen'?

Voor- en nazeggen bevordert de taalontwikkeling niet. Er zijn gesprekjes nodig op een hoger niveau dan het kind nu heeft, in een betekenisvolle context en een positieve sfeer. Dat vraagt kennis en vaardigheden die, met name laagopgeleide, ouders niet vanzelfsprekend hebben. Door ze alleen een woordenlijstje of werkbladen aan te reiken wordt een averechts effect bereikt.
Hoogleraar Judi Mesman toonde tijdens een congres een fragment van een laagopgeleide vader die vol goede moed probeert zijn kind het woordje 'tomaat' te leren. We zien vertwijfeling en onzekerheid bij beiden. Een situatie die, leert de ervaring, niet zelden ontaardt in conflicten.

Mesman benadrukt het belang van voorbeeldgedrag voor het bevorderen van vaardigheden. Bij de projecten Instapje (voor kinderen van 1 en 2 jaar), Opstapje (2 tot 4 jaar) en Opstap (4 tot 6 jaar) spelen laagopgeleide ouders met hun kind en lezen zij hun kind voor. De ouders worden in deze programma's intensief begeleid. Het uitgangspunt is steeds: samendoen en voordoen, waarbij sensitieve responsiviteit voorop staat - ouders herkennen en erkennen de signalen en behoeften van hun kind en gaan daar adequaat op in. De ouders merken dan dat zij belangrijk zijn als opvoeder en krijgen zelfvertrouwen. Er ontstaat een warme en stimulerende ouder-kindinteractie, het kind leert spelenderwijs en krijgt meer zelfvertrouwen en veerkracht.

Is 'dwang en drang' dan nodig? Jarenlange ervaring bij de Stap-programma's laat zien dat 'moeilijke bereikbare' ouders toch een of twee jaar intensief meedoen. De uitval in deze groep is laag: slechts 3 tot 7 procent. De insteek is laagdrempelig en afgestemd op verschillende culturen; alle ouders willen zich inzetten voor de ontwikkeling van hun kind en alle ouders kunnen dat leren. Ook de nieuwe methodiek 'VVE Thuis' is geen 'taallesje thuis', maar een doordacht programma gericht op een meer ondersteunende en stimulerende thuissituatie.

Grondlegster van gezinsgerichte ontwikkelingsstimulering professor Avima Lombard zei het zo: 'I want each parent to be successful (…). In order to do that, we have to plan carefully and we have to build in a steppingstone and supporting system to provide them with the opportunity for succes and to catch them as they triple a bit here and there and not let them fall.'

Lees meer over de Stap-programma's.

30 mei 2011, ingezonden door Hilde Kalthoff, Senior medewerker NJi

Die Kita lijkt op 'participatiecreche' van vroeger?? Het is legitiem op inschrijfgesprek aan te geven dat bep.inzet van ouders wordt verwacht. Ouders kiezen dan. Er is bv een brede school waar meedoen aan Stap-programma's er bij hoort. Dit is alleen problematisch als er weinig aanbod scholen is. Ik ben er tegen om te verplichten thuis Ned. woordjes te oefenen met hun kind. 'n peuter/kleuter leert niet door na te zeggen. Nodig gesprekjes en kind spelenderwijs ervaringen op laten doen. Ouders steun en middelen nodig om dergelijke vaardigheden te leren. Basis: vertrouwen en respect voor ouders.

27 mei 2011, ingezonden door Leen de Jong, ouder

Moeder moet voorlezen en anders moet vader voorlezen vindt juf van zoon van 5. Thuis moet het gezin Nederlands spreken. Moeder, hoogopgeleid, maar pas 5 jaar in Nederland. Vader, 2e generatie, door chronische ziekte slecht opgeleid wel zeer intelligent en komt 's avonds laat thuis vanwege zijn werk. Dan zijn de kinderen op bed. Vader regelt een Nederlandse student als speltaalhulp voor 3 keer in de week. En op mijn advies stuurt hij zijn vrouw naar de bieb voor allochtone boekjes en stimuleert het zelfvertrouwen van zijn vrouw om de kinderen in de rijke eigen taal op te voeden. Hollanders....

27 mei 2011, ingezonden door Monique Kuunders, inhoudelijk medewerker kenniscentrum Nederlands Jeugdinstituut

In deelstaat Brandenburg is succesvol geexperimenteerd met 'onder dwang' ouders meekrijgen naar de 'Kita' (peuterspeelzaal, zeg maar). Niet-werkende ouders konden hun kinderen allen naar de peuterspeelzaal brengen onder de voorwaarde dat ze zelf meekwamen. De peuterspeelzaalleidster kreeg de rol van begeleider. Grote plus? Ouders leren anderen in dezelfde situatie kennen. Deelnemers uiteindelijk erg positief, alleen de leidsters moesten wennen aan hun nieuwe rol (persoonlijke communicatie van Detlef Diskowski, ministerie jeugd en sport, Brandenburg).

24 mei 2011, ingezonden door Hilde Kalthoff,

Margot, ik ben het helemaal met je eens. Het gaat om de brede ontwikkeling. En kinderen leren door te ervaren, te ontdekken, waarbij ze worden uitgedaagd, er gesprekjes zijn en positief wordt gereageerd. Dat geldt thuis ook, maar de interactie tussen laagopgeleide ouders en hun kind is vaak minder optimaal voor de ontwikkeling.'Onze'ouders zijn bv soms vooral 'productgericht' : ingrijpen ipv kind op eigen manier te laten ontdekken. Mooi dat ouders bij jullie zien hoe jullie met hun kind omgaan. En jullie leren van ouders. Als je open staat voor elkaar versterk je elkaar.

24 mei 2011, ingezonden door Hilde Kalthoff,

Dwang en drang wordt inderdaad vaak vertaald richting deelname VVE. In nota gaat het ook om betrekken ouders bij de ontwikkeling van hun kind. Ik krijg vragen in die trant, waarbij wordt gesproken over 'verplichten' van woordjes leren of voorlezen. Kaleidoscoop en Piramide hebben pos. effecten. Het gaat om effecten bovenop de reguliere speelzaal/groep 1! Ik denk dat er een groot verschil is in ontw als een kind met laagopgeleide ouders helemaal geen aanbod krijgt tussen 2-4 of deelneemt aan VVE. VVVE zorgt voor kwaliteitsverhoging. Verder: combi-programma's hebben meeste effect.

23 mei 2011, ingezonden door Liesbeth Schreuder, Expert kinderopvang Nederlands Jeugdinstituut

Gaat het echt om dwang zelf thuis woordjes te gaan oefenen? Mijn indruk is dat het kabinet drang en dwang wil inzetten om ouders hun peuter naar een peuterspeelzaal of kinderdagverblijf met VVE te brengen. Zodat ze daar de stimulans voor hun ontwikkeling krijgen die de ouders zelf onvoldoende kunnen geven. Ik heb daar bezwaren tegen zolang nog niet is bewezen dat VVE helpt en zolang de kwaliteit van uitvoering van VVE in kindercentra nog te wensen overlaat. Liesbeth Schreuder

22 mei 2011, ingezonden door Margot Wouterse Schmitz,

Ouders begleiden en daarbij aansluiten bij de beginsituatie en interesse/cultuur en mogelijkheden van ouders is veel zinvoller dan onder dwang 'plaatjes benoemen. Voorlezen is natuurlijk een goede activiteit. Speelplezier zoekt het vooral in ouders leren kijken naar spel en begrijpen en genieten van spel. Voorbeeld Moeder klaagt over jengelende peuter tijdens dagelijks koken. Ze weet (door de begeleiding) dat peuters graag vullen legen en imiteren/doen-alsof. Mama kookt en praat daarover ondertussen vult en leegt de peuter pannetjes met bonen. Gevolg: plezier, spel en taalstimulering.